บทนี้ ทำความเข้าใจกันก่อนนะครับ ว่าเราไม่ได้เริ่มพูดถึงการถ่ายภาพขาวดำกันมาก่อนเลย
แต่บทความเริ่มต้นที่การล้างฟิล์ม เพราะผมเชื่อว่า หลายคน คงถ่ายรูปกันเป็น และการได้มาอ่านบทความของผม เพียงเพื่อต้องการข้อมูลประกอบเท่านั้นเอง
ผมขอข้ามมาที่การล้างฟิล์มขาวดำเลยแล้วกันนะครับ
การล้างฟิล์มขาวดำ เป็นเรื่องที่ไม่ยาก แต่ก็ไม่ง่ายนัก คุณต้องเตรียมอุปกรณ์หลายอย่า ง ไม่ว่าจะแทงก์ล้างฟิล์ม หรือน้ำยาต่างๆ จิปาถะ
ดังนั้น ก่อนที่จะลงมือล้างฟิล์ม คุณควรจะจัดเตรียมอุปกรณ์ต่างๆ ให้พร้อมครับ
ขอพูดถึงอุปกรณ์นิดนึง
1. แทงก์ล้างฟิล์ม ถ้าคุณเคยลงมือล้างเองมาก่อนตั้งแต่สมัยเรียนด้วยแทงก์เหล็ก ผมแนะนำว่า การเริ่มต้นใหม่ครั้งนี้ จ่ายตังค์เยอะอีกหน่อย กับแทงก์และรีลพลาสติกจะดีกว่านะครับ
แทงก์ล้างฟิล์มคืออะไร สำหรับคนที่ไม่รู้เลยนะครับ มันคืออุปกรณ์สำหรับใส่ฟิล์ม ที่เราโหลดลงรีลเรียบร้อยแล้ว และปิดฝาสนิท ไม่มีแสงเข้า มีจุกปิดเปิดได้ สำหรับเทน้ำยาต่างๆ ลงไปครับ
ในภาพเป็นแทงก์เหล็ก รีลเหล็ก ซึ่งเหมาะสำหรับการเรียนรู้อย่างมาก หลายๆ คน รวมถึงผม โตมากับมันครับ
แต่ถ้าคุณมีเงินเพิ่มอีกหน่อย ลงทุนกับแทงก์พลาสติกคุณภาพดีหน่อย เช่น Paterson คุณจะทำงานง่ายขึ้นเยอะครับ เพราะทั้งตัวแทงก์ ทำงานสะดวก รีลโหลดฟิล์มง่ายกว่า
2. ถุงมืดเป็นอุปกรณ์อีกอย่าง ที่คุณต้องมี หากคุณไม่มีห้องมืดนะครับ หลายท่านบอกว่า ถ้าไม่มี โหลดในผ้าห่ม ตอนกลางคืนก็ได้
แต่ชีวิตคุณจะง่ายขึ้นเยอะ ถ้ามีถุงมืดครับ
ถุงมืดหาซื้อได้แหล่งเดียวกับ Reel แทงก์ และน้ำยา
คุณควรตรวจสอบให้ดีครับ ถุงมืดควรจะมีซิป 2 ชั้น ข้างในต้องมืดสนิท ไม่มีแสงรั่ว
บริเวณที่มือเราจะสอดเข้าไปทำงาน ควรรัดข้อมือเราได้แน่นหนา
ตรวจสอบการตัดเย็บให้ดีครับ
แสงเข้านิดเดียวฟิล์มเราก็ฟ็อกแล้วครับ เลือกซื้อใบใหญ่หน่อย จะดีครับ อย่างกครับ ทำงานสะดวกกว่าจริงๆ ครับ
3. ปรอท อันนี้สำคัญมากครับ
ลูกเล่นของการล้าง ตัวนี้มีส่วนมากทีเดียวครับ คุณต้องวัดอุณหภูมิอยู่ตลอด ในขั้นตอนต่างๆ
ไม่ว่าจะเป็นการทำน้ำยา Stock Solution หรือ Working Solution
และขณะล้างฟิล์ม คุณก็ต้องคุมอุณหภูมิตลอดเช่นกัน
แนะนำว่า ควรเลือกปรอทที่แข็งแรงสักหน่อย เพราะใครๆ รวมถึงผม ก็จะมักง่าย ใช้ปรอทคนน้ำยาไปด้วย
ถ้าปรอทแข็งแรงหน่อย มันจะไม่แตกครับ
ต่อไปเรื่องผงเคมี
คุณต้องรู้ก่อนว่า คุณจะใช้น้ำยาอะไรล้างฟิล์ม โดยพื้นฐานทั่วๆ ไป ก็จะใช้ของโกดัก D-76 ครับ เป็นตัวที่กลางๆ ใช้กับฟิล์มอะไรก็ได้
ตัวนี้เราเรียกมันว่า น้ำยา Developer ใช้ในการสร้างภาพครับ ในที่นี้จะแนะนำผงเคมีแบบสำเร็จรูป น้ำมาผสมเป็นน้ำยา Stock นะครับ จะได้ไม่ยากเย็นนัก
แล้วก็ยังมีสารเคมีอีกหลายตัว ที่เราจะต้องใช้ในการล้างฟิล์ม
คุณควรที่จะมีห้องที่สามารถควบคุมอุณหภูมิได้ดีในระดับหนึ่ง และสามารถเปิดหน้าต่างให้อากาศถ่ายเทได้ด้วย หลังผสมน้ำยาเสร็จ เพราะกลิ่นมันจะทำให้คุณอึดอัดได้
คุณควรจะมีขวดไว้เก็บน้ำยาสต๊อกเยอะหน่อย และขวดที่ใช้ผสม Working Solution ด้วยนะครับ
ของต่างๆ เหล่านี้ คุณสามารถหาซื้อได้ที่ย่านพลับพลาชัย เช่น ร้านไชยโฟโต้ ฯลฯ หรือไปที่ Pro Color Lab แถวห้วยขวางก็ได้ครับ
ของที่ต้องเตรียม บอกได้เลย ว่าไม่จบในที่เดียวครับ
การผสมน้ำยา ควรใช้น้ำกรองแล้วเป็นอย่างน้อยนะครับ และถ้าจะให้ดี หลังผสมเสร็จ ก่อนบรรจุขวด ควรกรองอีกครั้งครับ เพราะถ้ามีฝุ่นผงอยู่ในน้ำยา เวลาล้างฟิล์ม มันไปข่วนฟิล์มให้เป็นรอยได้ครับ
การเขย่า [Agitate] (อ่านว่า ขะ-เหย่า ไม่ใช่ เข-ย่า)
ปกติ ผมจะใช้วิธีพลิกข้อมือ คว่ำ - หงาย สลับกัน โดยถือแทงก์อยู่ในมือนะครับ
ตามที่ผมเข้าใจ คือทำให้น้ำยาเข้าไปทำงานกับฟิล์มทั่วทุกซอกหลืบ
แต่แทงก์พลาสติกบางยี่ห้อ เช่น Paterson ใช้หมุนแกนเอาก็มีครับ อันนี้ก็แล้วแต่สะดวกครับ
เอาล่ะ มาปูเบสิกอีกนิดหน่อย
• ฟิล์ม ห้ามโดนแสง ถ้าดึงออกจากกลัก เจ๊งนะครับ ต้องทำในถุงมืด
• การโหลดฟิล์มเข้า Reel ทำในถุงมืด ควรซ้อมกับฟิล์มเก่า ก่อนลงมือ
• ฝาแทงก์ ต้องปิดให้สนิทก่อนเอาออกจากถุงมืด
• น้ำยาล้างฟิล์มประเภทต่างๆ ถูกจัดเป็น 2 กลุ่ม คือ
Stock Solution เป็นน้ำยาที่ผสมไว้เก็บ เข้มข้น มีอายุประมาณ 2-6 เดือน หลังผสมแล้ว เสื่อมเมื่อโดนอากาศ
อีกกลุ่มคือ Working Solution เป็นน้ำยา Stock Solution ที่น้ำมาเจือจางด้วยน้ำสะอาด ในอัตราส่วนต่างๆ พร้อมใช้งาน อายุเก็บ 2 เดือน
• การล้างฟิล์ม ต้องคุมอุณหภูมิให้ดี แตกต่าง 1-2 องศา ก็มีผลต่อภาพ
• การล้างฟิล์ม ต้องจับเวลา 15 วินาที ก็มีผลต่อภาพ
• การเขย่าแทงก์ ควรทำตามคำแนะนำของ Film แต่ละยี่ห้อ (มีบอกข้างในกล่อง) เช่น เขย่า 10 วินาที ของทุกนาที เป็นต้น เขย่ามากไป แรงเหวี่ยงของน้ำยา แรงเสียดสี มีผลต่อภาพ
เอาล่ะครับ คร่าวๆ แล้วเราก็ไปลุยกันเถอะ
ข้อมูลประกอบทั้งหมด นอกจากที่ทำเอง และที่บอกไว้ข้างซองของสารเคมีแล้ว
ได้มาจากที่นี่ครับ
• ห้องเลนส์มือหมุน และกล้องฟิล์ม ThaiDPhoto
• ชมรมภาพถ่ายขาวดำแห่งประเทศไทย
• Pantown ขาวดำ ไม่ทราบชื่อเจ้าของ
ขอขอบพระคุณมา ณ ที่นี้ครับ
แต่บทความเริ่มต้นที่การล้างฟิล์ม เพราะผมเชื่อว่า หลายคน คงถ่ายรูปกันเป็น และการได้มาอ่านบทความของผม เพียงเพื่อต้องการข้อมูลประกอบเท่านั้นเอง
ผมขอข้ามมาที่การล้างฟิล์มขาวดำเลยแล้วกันนะครับ
การล้างฟิล์มขาวดำ เป็นเรื่องที่ไม่ยาก แต่ก็ไม่ง่ายนัก คุณต้องเตรียมอุปกรณ์หลายอย่า ง ไม่ว่าจะแทงก์ล้างฟิล์ม หรือน้ำยาต่างๆ จิปาถะ
ดังนั้น ก่อนที่จะลงมือล้างฟิล์ม คุณควรจะจัดเตรียมอุปกรณ์ต่างๆ ให้พร้อมครับ
ขอพูดถึงอุปกรณ์นิดนึง
แทงก์ล้างฟิล์มคืออะไร สำหรับคนที่ไม่รู้เลยนะครับ มันคืออุปกรณ์สำหรับใส่ฟิล์ม ที่เราโหลดลงรีลเรียบร้อยแล้ว และปิดฝาสนิท ไม่มีแสงเข้า มีจุกปิดเปิดได้ สำหรับเทน้ำยาต่างๆ ลงไปครับ
ในภาพเป็นแทงก์เหล็ก รีลเหล็ก ซึ่งเหมาะสำหรับการเรียนรู้อย่างมาก หลายๆ คน รวมถึงผม โตมากับมันครับ
แต่ถ้าคุณมีเงินเพิ่มอีกหน่อย ลงทุนกับแทงก์พลาสติกคุณภาพดีหน่อย เช่น Paterson คุณจะทำงานง่ายขึ้นเยอะครับ เพราะทั้งตัวแทงก์ ทำงานสะดวก รีลโหลดฟิล์มง่ายกว่า
แต่ชีวิตคุณจะง่ายขึ้นเยอะ ถ้ามีถุงมืดครับ
ถุงมืดหาซื้อได้แหล่งเดียวกับ Reel แทงก์ และน้ำยา
คุณควรตรวจสอบให้ดีครับ ถุงมืดควรจะมีซิป 2 ชั้น ข้างในต้องมืดสนิท ไม่มีแสงรั่ว
บริเวณที่มือเราจะสอดเข้าไปทำงาน ควรรัดข้อมือเราได้แน่นหนา
ตรวจสอบการตัดเย็บให้ดีครับ
แสงเข้านิดเดียวฟิล์มเราก็ฟ็อกแล้วครับ เลือกซื้อใบใหญ่หน่อย จะดีครับ อย่างกครับ ทำงานสะดวกกว่าจริงๆ ครับ
ลูกเล่นของการล้าง ตัวนี้มีส่วนมากทีเดียวครับ คุณต้องวัดอุณหภูมิอยู่ตลอด ในขั้นตอนต่างๆ
ไม่ว่าจะเป็นการทำน้ำยา Stock Solution หรือ Working Solution
และขณะล้างฟิล์ม คุณก็ต้องคุมอุณหภูมิตลอดเช่นกัน
แนะนำว่า ควรเลือกปรอทที่แข็งแรงสักหน่อย เพราะใครๆ รวมถึงผม ก็จะมักง่าย ใช้ปรอทคนน้ำยาไปด้วย
ถ้าปรอทแข็งแรงหน่อย มันจะไม่แตกครับ
ต่อไปเรื่องผงเคมี
ตัวนี้เราเรียกมันว่า น้ำยา Developer ใช้ในการสร้างภาพครับ ในที่นี้จะแนะนำผงเคมีแบบสำเร็จรูป น้ำมาผสมเป็นน้ำยา Stock นะครับ จะได้ไม่ยากเย็นนัก
แล้วก็ยังมีสารเคมีอีกหลายตัว ที่เราจะต้องใช้ในการล้างฟิล์ม
คุณควรที่จะมีห้องที่สามารถควบคุมอุณหภูมิได้ดีในระดับหนึ่ง และสามารถเปิดหน้าต่างให้อากาศถ่ายเทได้ด้วย หลังผสมน้ำยาเสร็จ เพราะกลิ่นมันจะทำให้คุณอึดอัดได้
คุณควรจะมีขวดไว้เก็บน้ำยาสต๊อกเยอะหน่อย และขวดที่ใช้ผสม Working Solution ด้วยนะครับ
ของต่างๆ เหล่านี้ คุณสามารถหาซื้อได้ที่ย่านพลับพลาชัย เช่น ร้านไชยโฟโต้ ฯลฯ หรือไปที่ Pro Color Lab แถวห้วยขวางก็ได้ครับ
ของที่ต้องเตรียม บอกได้เลย ว่าไม่จบในที่เดียวครับ
การผสมน้ำยา ควรใช้น้ำกรองแล้วเป็นอย่างน้อยนะครับ และถ้าจะให้ดี หลังผสมเสร็จ ก่อนบรรจุขวด ควรกรองอีกครั้งครับ เพราะถ้ามีฝุ่นผงอยู่ในน้ำยา เวลาล้างฟิล์ม มันไปข่วนฟิล์มให้เป็นรอยได้ครับ
การเขย่า [Agitate] (อ่านว่า ขะ-เหย่า ไม่ใช่ เข-ย่า)
ปกติ ผมจะใช้วิธีพลิกข้อมือ คว่ำ - หงาย สลับกัน โดยถือแทงก์อยู่ในมือนะครับ
ตามที่ผมเข้าใจ คือทำให้น้ำยาเข้าไปทำงานกับฟิล์มทั่วทุกซอกหลืบ
แต่แทงก์พลาสติกบางยี่ห้อ เช่น Paterson ใช้หมุนแกนเอาก็มีครับ อันนี้ก็แล้วแต่สะดวกครับ
เอาล่ะ มาปูเบสิกอีกนิดหน่อย
• ฟิล์ม ห้ามโดนแสง ถ้าดึงออกจากกลัก เจ๊งนะครับ ต้องทำในถุงมืด
• การโหลดฟิล์มเข้า Reel ทำในถุงมืด ควรซ้อมกับฟิล์มเก่า ก่อนลงมือ
• ฝาแทงก์ ต้องปิดให้สนิทก่อนเอาออกจากถุงมืด
• น้ำยาล้างฟิล์มประเภทต่างๆ ถูกจัดเป็น 2 กลุ่ม คือ
Stock Solution เป็นน้ำยาที่ผสมไว้เก็บ เข้มข้น มีอายุประมาณ 2-6 เดือน หลังผสมแล้ว เสื่อมเมื่อโดนอากาศ
อีกกลุ่มคือ Working Solution เป็นน้ำยา Stock Solution ที่น้ำมาเจือจางด้วยน้ำสะอาด ในอัตราส่วนต่างๆ พร้อมใช้งาน อายุเก็บ 2 เดือน
• การล้างฟิล์ม ต้องคุมอุณหภูมิให้ดี แตกต่าง 1-2 องศา ก็มีผลต่อภาพ
• การล้างฟิล์ม ต้องจับเวลา 15 วินาที ก็มีผลต่อภาพ
• การเขย่าแทงก์ ควรทำตามคำแนะนำของ Film แต่ละยี่ห้อ (มีบอกข้างในกล่อง) เช่น เขย่า 10 วินาที ของทุกนาที เป็นต้น เขย่ามากไป แรงเหวี่ยงของน้ำยา แรงเสียดสี มีผลต่อภาพ
เอาล่ะครับ คร่าวๆ แล้วเราก็ไปลุยกันเถอะ
ข้อมูลประกอบทั้งหมด นอกจากที่ทำเอง และที่บอกไว้ข้างซองของสารเคมีแล้ว
ได้มาจากที่นี่ครับ
• ห้องเลนส์มือหมุน และกล้องฟิล์ม ThaiDPhoto
• ชมรมภาพถ่ายขาวดำแห่งประเทศไทย
• Pantown ขาวดำ ไม่ทราบชื่อเจ้าของ
ขอขอบพระคุณมา ณ ที่นี้ครับ
